Opublikowane artykuły:

Rafał Moczkodan „AI kontra człowiek w realizacji procesu kreatywnego (analiza porównawcza w świetle wybranych publikacji)”, s. 7-24

Dyskurs & Dialog 2025/1
10.5281/zenodo.16356778

W artykule dokonano analizy kreatywności AI w porównaniu z kreatywnościączłowieka, skupiając się na dwóch elementach: procesie kreatywnym i poprzedzającej go analizie problemu. Autor kwestionuje jednoznaczną odpowiedź na pytanie, kto jest bardziej kreatywny, podkreślając mnogość definicji kreatywności i procesów twórczego myślenia. Wykazuje, że zastosowanie sztucznej inteligencji (AI) zależy od typu „wyzwania”: AI sprawnie radzi sobie z „zadaniami” opartymi na znanych algorytmach, zaś w przypadku złożonych, niejednoznacznych „problemów” odgrywa rolę pomocniczą, uzupełniając, a nie zastępując ludzką kreatywność i intuicję. Autor opisuje także modele procesów kreatywnych (m.in. IDEAL, Design Thinking) oraz wskazuje, że AI może efektywnie wspierać każdy z nich na różnych etapach. W konkluzji stwierdza, że choć AI wykazuje rosnące możliwości w generowaniu pomysłów i redukcji obciążenia poznawczego, to empatia, etyka i moralność pozostają domeną człowieka, a rzeczywista kreatywność jest rezultatem współpracy AI i ludzkiej inteligencji.

Słowa kluczowe: kreatywność, sztuczna inteligencja, proces kreatywny, inteligencja rozszerzona

AI kontra człowiek w realizacji procesu kreatywnego (analiza porównawcza w świetle wybranych publikacji) – pobierz PDF

Jan Waszewski, „Wyzwanie sztucznej inteligencji w siłach zbrojnych: od śmiercionośnej broni autonomicznej po codzienną rutynę”, s. 25-43

Dyskurs & Dialog 2025/1
10.5281/zenodo.16411362

Artykuł analizuje wielowymiarową naturę militarnej sztucznej inteligencji. Militarna AI definiowana jest ostensywnie: przez wskazanie przykładów typów systemów komputerowych wykonujących zadania, które w innym wypadku realizowaliby ludzie. Analizowana jest hipoteza, zgodnie z którą krótkoterminowo Militarna AI będzie mieć większe znaczenie dla zadań niezwiązanych bezpośrednio z walką – jak np. w logistyce lub analizie danych rozpoznawczych. Za to nowatorskie i głośne kwestie jak broń autonomiczna i robotyka wojskowa będą miały w najbliższych latach mniejszy realny wpływ na konflikty.

Słowa kluczowe: technologie militarne, sztuka wojenna, broń autonomiczna

Wyzwanie sztucznej inteligencji w siłach zbrojnych: od śmiercionośnej broni autonomicznej po codzienną rutynę – pobierz PDF

Rafał Wieczerzak, „Ochrona rezultatów prac sztucznej inteligencji” s. 44-62

Dyskurs & Dialog 2025/1
10.5281/zenodo.16411434

Niniejszy artykuł podejmuje problematykę ochrony prawnej rezultatów prac sztucznej inteligencji (AI). Dokonano w nim analizy charakterystyki wytworów AI z rozróżnieniem na dzieła wspomagane przez systemy AI oraz wytwory autonomiczne. Zbadano aktualny stan prawny tych rezultatów w kontekście istniejących systemów prawa autorskiego, wskazując na fundamentalne wyzwania związane z brakiem ludzkiego autorstwa. Artykuł omawia funkcjonujące modele ochrony, w tym koncepcję computer-generated works, a także alternatywne mechanizmy w postaci ochrony kontraktowej oraz reżimu ochrony baz danych. Przeprowadzona analiza wskazuje na nieadekwatność obecnych ram prawnych wobec wyzwań stawianych przez zaawansowane systemy AI, postulując potrzebę wypracowania nowych rozwiązań legislacyjnych, które odpowiedzą na specyfikę twórczości wspomaganej i generowanej przez sztuczną inteligencję.

Słowa kluczowe: wytwory AI, rezultaty prac AI, sztuczna inteligencja

Ochrona rezultatów prac sztucznej inteligencji – pobierz PDF

Patryk Wiśniewski, „Wybrane językowo-stylistyczne przejawy radykalizacji dyskursu o uchodźcach z Ukrainy w Polsce”, s. 63-82

Dyskurs & Dialog 2025/1
10.5281/zenodo.16356910

Celem artykułu jest przedstawienie językowo-stylistycznych sposobów wyrażania agresji w Internecie. Nie prezentują pełnego zakresu zjawiska, ale dają wgląd w najważniejsze mechanizmy, które są powszechne w rzeczywistości Web 2.0. Materiał badawczy pochodzi z portalu X (dawniej Twitter). Analiza skupia się na trzech płaszczyznach: słowotwórstwo, leksyka i ortografia. W celu uzupełnienia rozważań o charakterze typowo językoznawczym oraz z potrzeby nadania im kontekstu i osadzenia w mediach społecznościowych opisane zostały również cechy tychże mediów, które mają sprzyjać agresji.

Słowa kluczowe: dyskurs, antagonizm, cechy mediów społecznościowych, radykalizm wypowiedzi, mechanizmy językowe

Wybrane językowo-stylistyczne przejawy radykalizacji dyskursu o uchodźcach z Ukrainy w Polsce – pobierz PDF

Filip Gołębiewski, Anita Kwiatkowska, „Islam in the media. The images of Muslims in Polish traditional and online media”, s. 83-94

Dyskurs & Dialog 2025/1
10.5281/zenodo.16411403

Artykuł podejmuje tematykę islamu i muzułmanów w polskiej przestrzeni komunikacji masowej – zarówno mediów tradycyjnych, jak i społecznościowych. Jest on podsumowaniem prac badawczych prowadzonych przez Instytut Dyskursu i Dialogu w ramach dwuletniego projektu EMPATHY. Let’s Empower, Participate and Teach Each Other to Hype Empathy. Challenging discourse about Islam and Muslims in Poland. Jego celem jest pokazanie praktyk dziennikarzy i innych użytkowników przestrzeni komunikacyjnej przejawiających znamiona islamofobii lub – z drugiej strony – dobrych praktyk w opisywaniu społeczności muzułmańskiej w Polsce lub kultury arabskiej w ogóle. Na załączonych wykresach zaprezentowane zostały wyniki badań prowadzonych przez zespół wolontariuszy i ekspertów fundacji INDID. Wskazują one na głębokie zakorzenienie stereotypowego myślenia na temat powyższych zjawisk i grup społecznych, co może skutkować budowaniem fałszywych postaw w odniesieniu do nich w polskim społeczeństwie.

Słowa kluczowe: islam, muzułmanie, kultura arabska, islamofobia, media, dziennikarstwo, stereotypy

Islam in the media. The images of Muslims in Polish traditional and online media – pobierz PDF

Kamil Wroński, „Nowa forma dziennikarstwa jakościowego online. Fenomen „Kanału Zero””, s. 95-114

Dyskurs & Dialog 2025/1
10.5281/zenodo.16411420

W artykule dokonano analizy „Kanału Zero”. Badania przeprowadzone zostały za pomocą studium przypadku oraz jakościowej analizy zawartości mediów. W ramach analizy uwzględniono kluczowe aspekty dziennikarstwa jakościowego, takie jak etyka i prawdomówność, istotność treści, głęboka analiza, otwarta debata, forma przekazu dostosowana do odbiorcy oraz poprawny styl i język. Celem artykułu było zbadanie zawartości kanału pod kątem występujących w nim cech dziennikarstwa jakościowego. W tekście naukowym najpierw dokonano omówienia literatury przedmiotu, aby zidentyfikować cechy dziennikarstwa jakościowego, a następnie sprawdzono, czy te cechy spełniane są przez materiały publikowane na „Kanale Zero”. Wyniki badania wskazują, że w ramach „Kanału Zero” łączy się różne style i formy nowoczesnego dziennikarstwa, a dziennikarstwo jakościowe współistnieje z dziennikarstwem rozrywkowym, co jest odpowiedzią na biznesowy model funkcjonowania mediów online.

Słowa kluczowe: Kanał Zero, media, dziennikarstwo jakościowe

Nowa forma dziennikarstwa jakościowego online. Fenomen „Kanału Zero” – pobierz PDF

Pobierz całe wydanie w PDF