NUMER 2 (16) 2025
Opublikowane artykuły:
Kazimierz Dziubka, „Umysł ludzki jako siła sprawcza uprzestrzenniania znaczeń i sensów pojęć politycznych„, s. 7-31
Dyskurs & Dialog 2025/2
10.5281/zenodo.17967080
Przedstawione rozważania obejmują trzy ciągi argumentacji o charakterze ontologicznym i epistemologicznym, które zostały uporządkowane problemowo i historycznie. Pierwszy z nich dotyczy historycznych sporów wokół przyczynowo-skutkowych źródeł przestrzennych reprezentacji umysłu. Pod uwagę zostały wzięte obowiązujące przez stulecia zasady nomotetyzmu, fundacjonizmu i esencjalizmu, które przyznały rozumowi ludzkiemu zdolność formułowania uniwersalnych prawd o tym, co, kiedy, dlaczego i w jaki sposób staje się polityczne. Zmianę tej optyki przyniosła filozofia Kanta, który jako pierwszy zauważył, że dla prawidłowego zrozumienia i poruszania się w świecie są niezbędne przestrzenne właściwości umysłu. Punktem wyjścia drugiego ciągu argumentacji jest interpretacja Heideggerowskiej koncepcji «bycia bytu» oraz sformułowanego przez Merleau-Ponty’ego rozróżnienia między mózgiem a umysłem. Był to istotny krok w stronę urealnienia przedmiotu poznania kluczowych desygnatów «tego, co polityczne» i tego, co im odpowiada lub powinno odpowiadać w działaniach praktycznych. Na trzeci ciąg argumentacji składają się wnioski z badań nad fizyko-biologicznymi procesami zachodzącymi w mózgu człowieka za pomocą najnowocześniejszej aparatury diagnostyczno-pomiarowej. Bezspornie potwierdziły one ścisły związek między architekturą umysłu ludzkiego i myśleniem politycznym (preferencjami, wyborami i decyzjami politycznymi).
Słowa kluczowe: doświadczeniowy podmiot polityki, polityczność, ucieleśniona percepcja, przestrzenne własności umysłu
Umysł ludzki jako siła sprawcza uprzestrzenniania znaczeń i sensów pojęć politycznych – pobierz PDF
Bogdan Balicki, „Propozycja wykorzystania matrycy moralnej Jonathana Haidta do teorii komunikacji społecznej”, s. 32-50
Dyskurs & Dialog 2025/2
10.5281/zenodo.17967120
W niniejszym opracowaniu podejmuję próbę dyskusji z klasycznymi teoriami dyskursów publicznych, które w moim ujęciu reprezentują koncepcje Jurgena Habermasa i Niklasa Luhmanna. Proponuję, by perspektywę teorii komunikacji poszerzyć o współczesne badania nad psychologią moralności. Tekst zawiera studium wstępne zastosowania tej koncepcji do analizy emocjonalnego oddziaływania na matrycę moralną społeczeństwa za pomocą przekazu okładek pięciu tygodników opinii. Praca ma charakter koncepcyjny, a nie ściśle badawczy.
Słowa kluczowe: komunikacja społeczna, psychologia moralności, system społeczny, emocje
Marek Jagódka, „Model lojalności negatywnej jako podstawa dynamiki zróżnicowania ideologicznego w budowie konglomeracyjnego ruchu alternatywnej prawicy” s. 51-65
Dyskurs & Dialog 2025/2
10.5281/zenodo.17967339
Celem artykułu jest prezentacja adaptacji dynamiki «lojalności negatywnej» jako podstawy strategii utrzymania koherencji ruchu alternatywnej prawicy pomimo członkostwa różnych tradycji ideologicznych o długofalowo niekompatybilnych interesach politycznych oraz wyjaśnienie ideologicznej podstawy obrania tej strategii przez ruch alternatywnej prawicy. W badaniu zastosowano analizę porównawczą relacji pomiędzy tradycjami ideologicznymi neoreakcjonizmu a Nowej Prawicy wewnątrz szerszego ruchu prawicy alternatywnej.
Słowa kluczowe: myśl polityczna, skrajna prawica, alternatywna prawica
Aleksandra Moroska-Bonkiewicz, „Zakaz partii „antyliberalnych” – instrument ochrony czy zagrożenie dla współczesnych demokracji”, s. 66-83
Dyskurs & Dialog 2025/2
10.5281/zenodo.17967356
Obecność partii „antyliberalnych” na scenie politycznej państw europejskich rodzi pytanie, jak demokracje mogą przeciwdziałać temu wyzwaniu. Celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy i w jakich uwarunkowaniach paradygmaty delegalizacji partii politycznych obecne w systemach prawnych współczesnych państw demokratycznych są adekwatnym i legitymizowanym, z punktu widzenia demokracji liberalnej, instrumentem reagowania na partie „antyliberalne”. Czy obecny w polskim prawie instrument delegalizacji partii może chronić demokrację przed tego typu zagrożeniami? Jakie alternatywne instrumenty represyjne obecne w polskim prawie mogą ograniczyć działania partii „antyliberalnych”? Badanie opiera się na teoretycznej koncepcji „demokracji wojującej” oraz koncepcji Petera Niesena wskazującej na trzy paradygmaty zakazów partii politycznych – antyekstremizmu, antyliberalizmu i społeczeństwa obywatelskiego. Artykuł przedstawia wyniki analizy regulacji prawnych obecnych w polskiej konstytucji i kodeksie karnym z 1997 r.
Słowa kluczowe: demokracja wojująca, paradygmaty zakazów partii politycznych, partie populistyczne i skrajnie prawicowe, ochrona demokracji w Polsce
Klaudia Rosińska, „Przekazy dezinformacyjne na platformie X w okresie kampanii wyborczej w Polsce w 2023 roku”, s. 84-110
Dyskurs & Dialog 2025/2
10.5281/zenodo.10427840
W artykule przedstawiono wyniki badania dotyczącego przekazów dezinformacyjnych funkcjonujących w polskiej infosferze w 2023 roku. Głównym celem analizy było zidentyfikowanie głównych wątków tematycznych oraz narracyjnych struktur szkodliwych z perspektywy bezpieczeństwa państwa. Pierwszy etap badania przeprowadzono metodą jakościowej analizy zawartości, opierając się na próbie 3268 wpisów z platformy X, pochodzących z zasobów Systemu Przeciwdziałania Dezinformacji NASK PIB. W kolejnym etapie poprzez analizę narratologiczną w ramach konkretnych tematów szczegółowych wyodrębniono wątki dezinformacyjne. W wyniku analizy zidentyfikowano cztery kluczowe obszary narracji dezinformacyjnych: wojna w Ukrainie, polityka wewnętrzna, kwestie zdrowotne oraz sprawy międzynarodowe. Narracje te miały na celu przede wszystkim antagonizowanie polskiego społeczeństwa, demobilizację oraz podważanie zaufania do instytucji państwowych i sojuszy międzynarodowych. W dyskusji podkreślono konieczność opracowywania kontrnarracji, a także edukacji obywatelskiej i działań prebunkingowych jako elementów długofalowej strategii przeciwdziałania dezinformacji.
Słowa kluczowe: analiza zawartości, dezinformacja, fake news, złośliwe wiadomości
Anita Kwiatkowska, Szymon Orzeszek, Julia Solarz, Damian Stepańczuk, Lien-Che Mikołaj Wu , „Unia Europejska jako wróg czy sojusznik? Rola retorycznych ram dotyczących instytucji w kształtowaniu granic dyskursu w kampanii wyborczej do Parlamentu Europejskiego 2024”, s. 111-133
Dyskurs & Dialog 2025/2
10.5281/zenodo.17967384
Artykuł analizuje sposób przedstawiania Unii Europejskiej w polskim dyskursie medialnym w kontekście wyborów do Parlamentu Europejskiego. Zastosowano analizę ramowania (na 180 materiałach), identyfikując cztery dominujące ramy: UE jako instytucji stanowiącej zagrożenie (głównie w kontekstach suwerenności, migracji, ekologii), UE jako instytucji zagrożonej (zewnętrznie – m.in. dezinformacją, Rosją oraz wewnętrznie – działaniami Komisji Europejskiej), UE jako areny walki politycznej (opartej na polaryzacyjnym konflikcie) oraz UE jako szansy (np. na modernizację, bezpieczeństwo finansowe).
Słowa kluczowe: analiza ramowania, dyskurs medialny, Unia Europejska, polaryzacja polityczna, wybory do Parlamentu Europejskiego
Wiktoria Żurek, Adam Naceur Ferdjani, „Ewolucja strategii wybranych organizacji działających na rzecz klimatu, funkcjonujących w Polsce w latach 2017-2023”, s. 134-151
Dyskurs & Dialog 2025/2
10.5281/zenodo.17967446
W odpowiedzi na narastający kryzys klimatyczny w Polsce w ostatnich latach dynamicznie rozwija się ruch klimatyczny, który zyskuje coraz większe znaczenie w debacie publicznej. W artykule dokonujemy analizy strategii wybranych organizacji należących do polskiego ruchu klimatycznego, takich jak Młodzieżowy Strajk Klimatyczny, Extinction Rebellion Polska czy Obóz dla Klimatu. W badaniu został wzięty pod uwagę okres od maja 2017 do grudnia 2023 roku. W oparciu o analizę dokumentów strategicznych oraz innych dokumentów wewnętrznych organizacji przedstawiamy sposób, w jaki grupy te mobilizują społeczeństwo, wpływają na politykę klimatyczną oraz tworzą nowe formy obywatelskiego zaangażowania. Szczególną uwagę poświęciliśmy relacjom między ruchem klimatycznym a instytucjami państwowymi oraz innymi organizacjami społecznymi. Celem artykułu jest ukazanie specyfiki polskiego aktywizmu klimatycznego oraz refleksja nad jego potencjałem transformacyjnym w obliczu bieżących wyzwań.
Słowa kluczowe: ruch klimatyczny, kryzys klimatyczny, aktywizm
Działy czasopisma
SOCJOLOGIA OBYWATELSKA
W tym dziale publikujemy teksty będące analizami problemów społecznych w nurcie rozważań socjologicznych. Prezentujemy ich rozmaite konteksty próbując zarysować potencjalne pola rozwiązań.
ANALIZY DYSKURSU MEDIALNEGO
W tym dziale publikujemy teksty będące analizami przekazów medialnych. Bazują one głównie na codziennym monitoringu zaangażowanych Wolontariuszy, w ramach programu INDID MEDIA WATCH.
VARIA
W tym dziale publikujemy artykuły na temat szeroko rozumianej debaty publicznej, a także wyzwaniami, które stoją przed społeczeństwem o zmieniającej się strukturze demograficznej. W tym miejscu ukazują się także recenzje wydawnicze.
Jeśli masz jakiekolwiek pytania, napisz do nas
Zastanawiasz się czy nasze czasopismo jest płatne?
Otóż nie, czasopismo do końca 2020 roku będzie można pobrać z tej strony za darmo. Wynika to z faktu, że jego wydanie zostało dofinansowane ze środków publicznych (szczegóły na dole strony). Ponieważ jest to kwartalnik, to będzie się ukazywać raz na 3 miesiące.
Czy muszę założyć sobie konto na stronie?
Nie. Do końca roku 2020 nasze czasopismo może pobrać każdy, bez logowania się. Ponieważ jego wydawanie zostało sfinansowane ze środków publicznych – nie zobaczysz w czasopiśmie żadnych reklam ani treści sponsorowanych.
Skontaktuj się z nami
Zapraszamy do kontaktu z redakcją pn-pt w godz. 8-16.
+48 509143332
Toruń, ul. Św. Katarzyny
redakcja@dyskursidialog.pl
Niniejsze czasopismo wydawane jest w ramach realizacji zadania „Dyskurs i Dialog. Pogłębione analizy dla lepszej debaty publicznej” dofinansowanego w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich (Priorytet 4) dzięki środkom Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.
